ผ้าไหมหางกระรอก

ชื่อผู้สร้างผลงาน : จังหวัดนครราชสีมา
ชื่อผลงาน : ผ้าไหมหางกระรอก


          “ผ้าหางกระรอก” สันนิษฐานว่า เรียกชื่อตามผิวสัมผัสทางตา เพราะลายในเนื้อผ้าเป็นเส้นฝอยฟูเหมือนขนอ่อน ๆ ผ้าหางกระรอกจะมีเส้นไหม 2 สี เป็นสีของไหม 2 เส้นควบกันลูกลายใช้ทอเป็นเส้นพุ่ง
    
          จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นแหล่งทอผ้าไหมหางกระรอกที่งดงาม จนมีคำขวัญว่า “นกเขาคารม อ้อยคันร่ม ส้มขี้ม้า ผ้าหางกระรอก” ในอดีต คนนครราชสีมานับตั้งแต่สตรีสูงศักดิ์จนถึงหญิงชาวบ้านจะทอผ้าใช้เอง หญิงผู้ดีนุ่งผ้ายกดอก หญิงชาวบ้านนุ่งผ้าพื้น ผ้าคั่นหรือลายริ้ว ซึ่งทอด้วยไหมีกับเส้นลูกลายสลับกันอย่างละ 2 เส้น และมีเชิง ส่วนผ้าไหมหางกระรอกเป็นผ้าทอโบราณที่มีการทอเป็นผ้านุ่งโจงกระเบนสำหรับชนชั้นสูง พบมากในเขตอีสานใต้ โดยซื้อเส้นไหมจากแหล่งอื่น ไหมพื้นเมืองซื้อจากชนบท บ้านไผ่ บัวใหญ่ ชุมพวง จังหวัดขอนแก่น, จังหวัดสุรินทร์, นางรอง พุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์  โดยเฉพาะไหมพุทไธสงจะสวยงามมาก เส้นเล็กสม่ำเสมอ เรียบเป็นมัน
    
          เมืองโคราชหรือจังหวัดนครราชสีมาได้ชื่อว่าเป็นแหล่งทอผ้าหางกระรอก ที่สามารถทอผ้าได้งดงามที่สุด ซึ่งลักษณะสำคัญของผ้าหางกระรอกคือ เป็นผ้าพื้นเรียบที่ใช้เทคนิคการทอพิเศษ ที่นำเส้นพุ่งพิเศษโดยใช้เส้นไหม หรือเส้นฝ้าย 2 เส้น 2 สี มาตีเกลียวควบเข้าด้วยกันให้เป็นเส้นเดียว ที่เรียกว่า เส้นลูกลาย หรือ ไหมลูกลาย หรือ เส้นหางกระรอก ใช้อุปกรณ์ในการตีคือ ไน และโบก ซึ่งต้องอาศัยทักษะความชำนาญของ ผู้ตีเกลียว ที่จะทำให้ได้เกลียวถี่ หรือเกลียวห่างตามต้องการ ส่วนเส้นไหมที่จะนำมาตีเกลียวนั้นควรเป็นเส้นไหมน้อย ที่คัดเป็นพิเศษให้ได้เส้นไหมที่สม่ำเสมอกัน จากนั้นจึงนำไปเป็นเส้นพุ่งทอผ้า และผ้าที่ได้จะมีลักษณะลวดลายเล็กๆ ในตัวมีสีเหลือบมันวาวระยับดูคล้ายเส้นขนของหางกระรอก ซึ่งผ้าไหมหางกระรอกได้รับความนิยมใช้เป็นอย่างมากในอดีต แต่ปัจจุบันความนิยมในการใช้ผ้าหางกระรอกลดลง เพราะเทคโนโลยีการทอผ้าสมัยใหม่จากโรงงานเข้ามาแทนที่ แต่ในปัจจุบันทางหน่วยงานราชการของจังหวัดนครราชสีมาได้เล็งเห็นความสำคัญของผ้าไหมหางกระรอกที่เป็นเอกลักษณ์และภูมิปัญญาของคนโคราช จึงได้ทำการศึกษา อนุรักษ์และฟื้นฟูให้ผ้าไหมหางกระรอกให้ดำรงอยู่คู่กับคนโคราชตลอดไป


ที่มา

ของดีโคราช เล่มที่ ๑ สาขามนุษยศาสตร์
. ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏรนครราชสีมา, 2538.

http://www.ryt9.com/s/bmnd/807892