ผ้าทอลายขิด, หมอนขิด

ชื่อผู้สร้างผลงาน : บ้านศรีฐาน ตำบลศรีฐาน อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร
ชื่อผลงาน : ผ้าทอลายขิด, หมอนขิด


          บ้านศรีฐาน เป็นหมู่บ้านที่มีชื่อเสียงในด้านหัตถกรรมการทำหมอนขิด ซึ่งได้รักษาวัฒนธรรมทางหัตถกรรมของภาคอีสานไว้ได้อย่างดีเยี่ยม
    
          ในอดีตผ้าขิดมีอยู่ 4 ลักษณะตามประโยชน์ของการใช้สอย คือ ผ้าขิดหมอน ผ้าขิดผ้าซิ่น ผ้าขิดตีนซิ่น และผ้าขิดคลุมไหล่ แต่ปัจจุบันผ้าขิดถูกนำมาพัฒนาให้ใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น เช่น เป็นผ้าห่ม ผ้าปูโต๊ะ ผ้าตัดเสื้อ ฯลฯ
    
          ลายขิดของยโสธร พบลายขิดพื้นฐานได้จากลวดลายหมอน ซึ่งชาวบ้านได้เก็บรักษาไว้สำหรับสร้างแบบลายขิดในปัจจุบัน ลายขิดของบ้านศรีฐานมีอยู่จำนวนมาก เช่น ขิดดอกสร้อย, ขิดบัวพันชั้น, ขิดอกพิกุล, ขิดขอกาบ , ขิดคน, ขิดธรรมาสน์ เป็นต้น
    
          การทำหมอนขิดของชาวบ้านศรีฐาน อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร ในอดีตนั้นทำขึ้นเพื่อใช้หนุนนอนในชีวิตประจำวัน ต่อมาได้ปรับปรุงรูปแบบวิธีการให้เหมาะสมกับการใช้งาน จากหมอนหนุนธรรมดารูปสี่เหลี่ยมมาเป็นหมอนสามเหลี่ยมใช้อิงหรือใช้พิงพักผ่อนร่างกาย ได้พัฒนารูปทรงให้มีความสวยงามและนำลายขิดมาเป็นส่วนประกอบสำคัญ แล้วชาวบ้านศรีฐานก็ได้ทำขึ้นเพื่อถวายพระภิกษุสงฆ์ถือว่าเป็นการทำบุญ ต่อมาชาวบ้านจากถิ่นอื่น ๆ มาพบเห็นก็ชอบใจจึงสั่งทำ ในประเพณีอีสาน ไม่ว่าจะเป็นงานบวช งานกฐิน งานแต่งงานก็จะต้องมีหมอนขิดเป็นส่วนประกอบสำคัญ

 

ที่มา

คณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดยโสธร. กรุงเทพฯ : คณะกรรมการ, 2542.

http://cddweb.cdd.go.th/kmcdd3/kmyaso.pdf

คำกำกับ : ผ้าทอ, ขิด, หมอน