เครื่องเคลือบดินเผา

ชื่อผู้สร้างผลงาน : ทัน ธิจิตตัง กลุ่มเครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลง จังหวัดเชียงราย
ชื่อผลงาน : เครื่องเคลือบดินเผา


          เวียงกาหลง เป็นชื่อหมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่งในอำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย อันเป็นสถานที่ที่นักโบราณคดีค้นพบแหล่งเตาเผาโบราณทั้งเตาดินขนาดเล็กและ เตาก่ออิฐขนาดใหญ่ปะปนกันแสดงให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรื่องของการผลิต เครื่องปั้นดินเผาในพุทธศตวรรษที่ 20 ที่ไม่น้อยหน้าเมืองสุโขทัยและเมืองศรีสัชนาลัย
           
          ในบรรดาแหล่งผลิตที่สำคัญในภาคเหนืออันได้แก่ เตาสันกำแพง เตาเวียงกาหลง เตาอำเภอวังเหนือ และเตาเมืองพานนั้น ฝีมือช่างและระดับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีของเตาเวียงกาหลงนับว่าเหนือกว่า เตาในบรรดาแหล่งอื่น ๆ ด้วยลักษณะที่โดดเด่นในเรื่องรูปร่างภาชนะ ฝีมือเขียนลายที่ประณีต งดงาม และสามารถเคลือบน้ำยาได้บางสม่ำเสมอและทั่วถึงตั้งแต่ส่วนปากไปจนถึงส่วนก้น ซึ่งถือได้ว่าเป็นฝีมือที่ทัดเทียมกับเครื่องเคลือบน้ำขาวของจีนในสมัยราชวงศ์ซ้อง นอกจากนั้นเวียงกาหลงเป็นแหล่งดินคุณภาพดีสีขาวถึงขาวอมเหลืองมีความเหนียว และยืดหยุ่นเหมาะสำหรับนำมาผลิตเครื่องปั้นดินเผาเคลือบคุณภาพดี  เครื่องถ้วยเวียงกาหลงเป็นเครื่องถ้วยที่มีความหลากหลาย ทั้งรูปทรงและรูปแบบของลวดลายตกแต่ง สามารถจำแนกเครื่องถ้วยเวียงกาหลงออกได้เป็น ประเภท คือ

          1.    ประเภทเขียนลายสีดำใต้เคลือบ

          2.    ประเภทเคลือบใส

          3.    ประเภทเคลือบสีน้ำตาล

          4.    ประเภทเคลือบสีเขียวทองแดงหรือตะกั่ว

          5.    ประเภทเคลือบสีเขียวแบบเซลาดอน

          “สล่าทัน  ธิจิตตัง”  ผู้เป็นลูกหลานชุมชนเวียงกาหลง ได้เล็งเห็นคุณค่าประวัติศาสตร์ ร่องรอยอารยธรรมอันเก่าแก่ของชุมชน และเครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลง ได้ศึกษาค้นคว้า ทดลองผลิตเครื่องปั้นดินเผาเคลือบผิวแบบวียงกาหลงด้วยวิธีโบราณ จนทราบถึงวัตถุดิบที่สำคัญ คือ ดินที่อยู่ในพื้นที่เวียงกาหลง ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษในเรื่องความเบาของเนื้อดินและบางหลังจากการเผา โดยเผาในเตาเผาก่ออิฐแบบดั้งเดิมภายใต้อุณหภูมิ 1255 – 1265 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 13 – 15 ชั่วโมง เอกลักษณ์ที่สำคัญของเครื่องปั้นดินเผาเวียงกาหลงยังอยู่ที่ลวดลาย และการเคลือบที่มีทั้งเนื้อดินและขี้เถ้าไม้ที่นำมาทำเป็นน้ำเคลือบ

ลายเครื่องเคลือบเวียงกาหลง
แบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ สัตว์มงคล, พฤกษามงคล และความหมายตามตำนานท้องถิ่น

กลุ่มสัตว์มงคง มี

          1.มงคลมหาโชค คือ ลายปลาตะเพียน

          2.มงคลมหาอำนาจ คือ ลายกิเลน ม้ามังกร มังกร สิงห์

          3.มงคลวาสนา คือ ลายหงส์ นกยูง ไก่ฟ้า

          4.มงคลอายุ คือ ลายเต่า มีความหมายร่มเย็นเป็นสุข อายุยืน

กลุ่มประเภทพฤกษามงคล มี

          1.ลายก้านขด หมายถึง สะดวกราบรื่น

          2.ลายบัวเล็บช้าง หมายถึง ความมั่นคง ใช้เขียนตามขอบล่างของไหแลจาน

          3.ลายผักขี้กูด หรือ ลายผักกูด คือ วัฒนธรรมการดำรงชีวิต

          4.ลายจุดหมึก จุดที่ 1-2-3 หมายถึง การเริ่มต้น จุด 5-6-7-8 หมายถึงการออกผล จุดที่ 9 หมายถึง การรุ่งเรืองสุดขีด

กลุ่มประเภทที่มีความหมายตามตำนานท้องถิ่น มี

          1.ลายตัวกา เป็นลายที่เกี่ยวโยงกับพุทธศาสนา คือ ความเป็นมงคลของพระโพธิสัตว์ทั้ง 5

          2.ลายดอกกาหลง มีความเป็นมาตามพุทธศาสนา

 

ที่มา

http://www.wiang-kalong.com/index.php

http://province.m-culture.go.th/chiangrai/FILE/wisdom/

http://mjd.t35.com/WiengKaLong_1.html